Mekanikler

Zafer koşulları

Bir el dört yoldan biriyle biter: fetih, bilim, hakimiyet ya da tur sınırı. Aynı anda birden fazlası tutarsa kazananı bu sıra belirler: fetih, sonra bilim, sonra hakimiyet, en son tur sınırı.

1. Fetih

Bir koltuk son şehrini kaybedince elenir: birimleri tahtadan kalkar ve sırası bir daha gelmez. Masada tek koltuk kalınca el biter ve o koltuk kazanır.

Başkentini kaybetmek tek başına elenmek değildir: elinde başka şehir kalıyorsa koltuk elenmez. Başkent düşünce ne olduğu aşağıda, "Başkent düşünce" bölümünde.

Bir şehri almak için canını sıfırlaman ve ardından bir birimle içine girmen gerekir. İçine yürüdüğün şehir şunları yaşar: nüfusu 1 düşer (ama 1'in altına inmez), üretim kuyruğu ve biriken depoları sıfırlanır, binaları korunur ve yeni nüfusunun tam canıyla el değiştirir — yani fatih kuşattığı deliği miras almaz, savunacak sağlam bir şehir alır.

Tarafsızlar fetih koşuluna girmez. Ayakta kalan koltuk sayılır ve tarafsız taraf bir koltuk değildir (Eşkıya kampı, Tarafsız köy): tahtada temizlenmemiş eşkıya kampı ya da alınmamış köy kalsa bile son rakibin son şehrini aldığın anda el biter. Tarafsızın şehri bir koltuğun şehri sayılmaz, yani ona karşı kazanılacak bir fetih yoktur. Bunun tersi de geçerli — tarafsız eli kazanamaz: puan tablosunda satırı yok ve şehirlere hiç saldırmaz.

Ateşkes fetih saatini durdurur. Ateşkesli bir tarafa saldıramaz ve şehrine — canı sıfıra inmiş olsa bile — giremezsin (Diplomasi ve ateşkes). Yani barış satın almak yalnızca kendini korumaz, seni de bağlar: o rakibi ateşkes bitene kadar eleyemezsin ve tur sayacı işlemeye devam eder. Aynı paktın üyesi olduğun rakip için de böyledir; pakt hedefi ise bu korumanın dışındadır.

Başkent düşünce

Başkent düşünce, elinde başka şehir kalan koltuk elenmez; imparatorluğu bölünür. Üç şey olur:

1. Yakındaki şehirler fatihe geçer. Düşen başkente 4 adım ya da daha yakın (sınır dâhil) her şehir, başkenti alan oyuncuya devredilir — ama isyanda olarak (aşağıya bkz.). Uzaklık altıgen adımıyla ölçülür.
2. Uzaktaki şehirler sahibinde kalır. Yarıçapın dışında kalan şehirler eski sahibine ait olmaya devam eder; birimleri de tahtada kalır.
3. Yeni başkent atanır. Elde kalan şehirlerin nüfusu en büyük olanı başkent olur. Nüfus eşitse şehir kimliği sırası karar verir; hiçbir şey rastgele değildir.

Devredilen şehirler doğrudan fetihteki muamelenin yalnız bir kısmından geçer: nüfuslarını, canlarını ve gıda depolarını olduğu gibi taşırlar; ama üretim kuyrukları ve üretim birikimleri sıfırlanır. Bedeli nüfus ve can değil, isyandır.

Yeni başkent de düşebilir: o zaman aynı kural yeniden işler. Elde hiç şehir kalmadığı anda koltuk elenir. Yani uzak şehirler bir imparatorluğu ayakta tutar, ama her düşüşte biraz daha küçültür.

Başkent düşürmek, uzakta şehri olan rakibi bu yüzden elemez; imparatorluğunu kırar. Onu elemek için kalan şehirlerin peşine düşmen gerekir. Rakibin tüm şehirleri düşen başkente yarıçap içindeyse (tek şehirli bir koltuk da buna girer) başkentin düşmesi onu aynı komutta eler.

İsyan

Başkent düşünce devredilen şehirler 3 tur isyanda kalır. İsyanda olan şehir:

• Gelir üretmez — ne yiyecek, ne üretim, ne altın; bölgesindeki kaynak noktaları da işlemez (Ekonomi). Tek istisna Kanun: onu bilen oyuncunun isyandaki şehri normal gelirinin bir payını üretir.
• Bilim puanı kazandırmaz. Şehir payı ve içindeki Medrese, isyan bitene kadar kazanca sayılmaz (Araştırma ve teknoloji ağacı). Elindeki puan ise oyuncunundur ve yerinde kalır.
• Üretim kuyruğunu işletmez. Kuyruğa kalem ekleyebilirsin, hatta altınla fonlayabilirsin; kalem isyan bitince tamamlanır (Üretim kuyruğu).
• Tur başında onarmaz. Altınla onarım yine çalışır (Şehir ve nüfus).
• Savunması düşer: şehir savunması ×0.5 ile hesaplanır (Savaş).

Sahiplik ise hemen geçer: şehir el değiştirdiği andan itibaren senin puanına sayılır (Bölge ve puan). Yani isyan kazancı iptal etmez, erteler. Süreyi Divan kısaltır.

Başkent düşüşü isyanın tek kaynağı değildir: bir olay kartı da kendi şehrini isyana düşürebilir (Halk huzursuzluğu). Kuralları aynıdır — gelir yok, kuyruk işlemez, onarım yok, savunma düşük — ama sahiplik değişmez ve Divan bu isyanı kısaltmaz.

Bunun iki sonucu var. Bir başkent düşürmek rakip ekonomisinin tamamını aynı turda sana vermiyor: ordunu beslemeye devam etmen gerekiyor. Ve başkenti düşen bir imparatorluğun devredilen şehirleri, isyan sürerken üçüncü bir oyuncu için açık hedeftir — savunması düşük, sahibi henüz yerleşmemiş.

Doğrudan savaşla aldığın şehir isyana girmez; fetih bedelini zaten ödedin. Aynı sebeple, isyandaki bir şehri sen alırsan isyan sıfırlanır: kuşatıp giren oyuncu o şehri kazanmıştır.

2. Bilim

Rasathane bilim zaferinin binasıdır: onu tamamlayan koltuk eli hemen kazanır. Yolun dört kuralı var:

• Önkoşul Mamure düğümüdür; onu bilmeyen oyuncu Rasathane'yi kuyruğa koyamaz. Düğüm bilim puanıyla alınır (Araştırma ve teknoloji ağacı), Rasathane'nin kendisi ise üretimle: puan eseri satın almaz.
• Bedel 50 üretimdir ve imparatorluğunda yalnızca bir Rasathane olabilir.
• Altınla hızlandırılamaz. Rasathane'nin fiyatı yoktur; altın doğrudan zafere dönüşseydi yol bir üretim yarışı olmaktan çıkardı.
• Kuyruğa girdiği an bütün koltuklara duyurulur. Rasathane üretim ister, üretim de zaman; duyuru o sürede rakibe karşı hamle şansı verir.

Rasathane şehre bağlıdır: bulunduğu şehir düşerse — doğrudan fetihle ya da başkent düşüşünün devriyle — kuyruk sıfırlanır ve biriken üretim kaybolur. Şehir isyandaysa kuyruk işlemez. Yani bu yol "ne kadar erken" sorusundan çok, "o şehri kim koruyabilir" sorusudur.

3. Hakimiyet

Hakimiyet payını, koltukların toplam şehir sayısı içinde senin şehirlerinin oranı belirler. Tarafsız köy ne paya ne paydaya girer: köy bir koltuğun elinde değildir.

Kural, her turun başında, senin turun açılırken işler:

• Payın yüzde 75 ya da daha yüksekse hakimiyet sayacın bir artar.
• Payın bunun altındaysa sayaç sıfırlanır.
• Sayaç 8 turluk eşiğe ulaştığı anda el biter ve kazanan sensin.

Yani tek seferlik bir üstünlük yetmez; payı art arda korumak gerekir. Pay, o turun akışı (gelir, üretim, isyan sayacı) işlendikten sonra, sen hamle yapmadan önce ölçülür — turun başında gördüğün sahiplik sayılır.

Sayaç herkese açıktır: rakibin sayacı işliyorsa bunu görürsün ve karşı hamle payı eşiğin altına çekmektir — şehir almak onun payını düşürür; pay eşiğin altına inerse sayaç onun bir sonraki turunun başında sıfırlanır. Rakip AI de sayacı işleyen koltuğun şehirlerini daha değerli bir hedef sayar (Rakip AI).

4. Tur sınırı

Fetih, bilim ya da hakimiyet kurulum sırasında seçilen tur sınırının son turunun sonuna kadar gerçekleşmezse en yüksek puan kazanır (El uzunluğu). Formül ve beraberlik sırası: Bölge ve puan.

Kaybetmek

Son şehrini kaybedersen elenirsin: birimlerin tahtadan kalkar ve sıran bir daha gelmez. Masadaki tek insan sensen el o anda biter ve kazanan, ayakta kalan rakipler arasında puanı en yüksek olandır — rakiplerin kendi aralarındaki yarışı izlemek zorunda kalmazsın.

Aynı cihazda birden çok kişi oynuyorsa (Aynı cihazda sırayla (hotseat)) bir insanın elenmesi eli bitirmez; el, ayakta insan kalmayınca biter.

Elenmeden de kaybedebilirsin: rakip hakimiyet sayacını doldurduğunda ya da Rasathane'yi tamamladığında el senin şehirlerin ayaktayken biter. Karşı hamlen o koltuğun payını eşiğin altına çekmek ya da Rasathane'nin kuyruğunda durduğu şehri düşürmektir.

Bu sayfadaki sayılar oyunun denge tablosundan okunur.